Bibliotheca Pasteiensis - publicatiejaar 2022

Twa jier Richthofenûndersyk: noch genôch te ûntdekken, in Letterhoeke 2022-3, pp. 16-17. (Onderzoeksgroep Pastei)

In mei 2020 kreeg Pastei van Tresoar de opdracht om de Richthofenkolleksje te beschrijven. Wat hebben we toch veel ontdekt de afgelopen twee jaar! Maar gelukkig blijft er nog genoeg om te ontdekken over.

'Deze Friesche eerezaak moet slagen', in Fryslân Historisch Tijdschrift, pp. 4-8.(Janssen)

Achter de naam Richthofenkolleksje gaat de grootste verzameling middeleeuwse handschriften met Oudfries recht schuil. De collectie is vernoemd naar de Silezische rechtsgeleerde Karl von Richthofen (1811-1888). Decennialang hadden de Von Richthofen's de tien handschriften in bezit. Toen de familie in de jaren 1920 aan lager wal raakte, wilden ze de collectie te gelde maken. Er ontstond een spannende strijd van biedingen, relaties en zelfs een crowdfundactie.

Thit sind tha keran. Ommelandse wegen van een Oudfries handschrift, in De Boekenwereld, 38 - 3 | 2022, pp. 36-43. (Onderzoeksgroep Pastei)

Over de Richthofenhandschriften R 2 en R 3 en hun relatie tot enkele hand schriften uit het bezit van de rechtshistorische vereniging Pro Excolendo Iure Patrio. Let op: Open Access, voor medewerkers van en studenten aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Richthofen en Hettema. Een ongemakkelijke visite in 1834, in: Sekeres, H. & M. Wieling (red.) Goffe Jensma. Ofskie, òfschaaid. 2022, pp 47-54. (Popkema)

In het najaar van 1834 ondernam een enthousiaste Karl von Richthofen (1811-1888) een maandenlange studiereis langs Duitse en Nederlandse bibliotheken en archieven, op zoek naar middeleeuwse Friese rechtsbronnen. In Leeuwarden wachtte hem echter een lauw onthaal...

Het ruitpalmetstempel. Over circulatie en vervaardiging van zestiende-eeuwse boekbandstempels, in Boekbanden. Bij het afscheid van Rens Top als conservator boekbanden van de KB, pp. 116-121. (De Vries)

De band om Inc 129 (UB Groningen) , met twee titels van de Freeska Landriucht-drukkerij, is gedecoreerd met ruitpalmetstempels. Vergelijking met andere banden toont aan dat het om een gangbaar stempeltype gaat. De afdrukken op de verschillende banden wijken soms in heel kleine details van elkaar. Traditioneel wrijfselonderzoek zal dan ook niet precies genoeg zijn om te kunnen vaststellen wanneer dergelijke boekbanden bij dezelfde binderij vandaan komen.

Papierûndersyk wiist út: hânskrift heale iuw âlder, in Letterhoeke 2022-2, pp. 26-27. (De Vries)

Datering van middeleeuwse handschriften gebeurt voornamelijk via onderzoek naar schriftsoort, decoratie en inhoudelijke informatie. Maar er is nóg een dateringsmiddel: watermarktonderzoek. Pastei richt zich hierbij vooral op de drie minst onderzochte handschriften van de Richthofencollectie: Hs R 8, 9 en 10. Het onderzoek aan R 9, tot nu toe gedateerd als 'ca. 1600', is ondertussen afgerond en leverde een vrij nauwkeurige datering op.

Uit het hart, uit het oog, uit het land, in Letterhoeke 2022-1, pp. 14-15 (Janssen)

Binnen de familie Wierdsma werden de handschriften in 1858 de Richthofencollectie werden, met de warme en koude hand doorgeschonken. Uit het hart en letterlijk uit het land, om zo in één klap bij hun latere naamgever te belandden en voor Friesland voor langere tijd uit het oog te geraken.

On the provenance of the Old Frisian law manuscripts, in From West to North Frisia. A journey along the North Sea Coast Frisian studies in honour of Jarich Hoekstra, pp. 273-301 (Popkema)

Dit artikel geeft een overzicht van wat we tot nu toe weten over de provenance van de zestien handschriften met Oudfries recht. Van elk afzonderlijk handschrift wordt de bezittersgeschiedenis besproken en recent onderzoek door Pastei laat nieuwe inzichten zien.